“Ik heb zo al mijn vragen wel gehad. Dankuwel voor uw tijd”, reageer je wat onhandig als je ziet dat je het eind van je vragenlijst hebt bereikt. Je interviewee (is er eigenlijk al een woord voor degene die wordt geïnterviewd? Bij gebrek nu het alternatief: ‘interviewee’) kijkt wat bedrukt jouw kant op en vraagt: “wie gaan dit eigenlijk allemaal lezen?”

Oei, blijkbaar heeft de interviewee dingen uitgesproken die toch niet elk willekeurig en nieuwsgierig mens ter oren moet komen. Je geeft netjes aan welke mensen de uitwerking onder ogen krijgen en dat het interview meer als input dient voor het grotere onderzoek. Je biedt nog beleefd aan om de naam van de wat te veel prijsgegeven persoon tegenover je te fingeren. Maar maakt dat eigenlijk een verschil? Is zijn/haar privacy nu gewaarborgd?

Naasten of vreemden

Zeker wanneer het gaat om een interview onder medewerkers, zal voor collega’s snel te merken zijn van wie de antwoorden kwamen. Mensen uit hun dichtbije kring kunnen de persoon immers identificeren op basis van wat ze zelf al weten van hem/haar en dus terug kunnen vinden in het interview. Dan maakt het ook niet uit of de naam van de interviewee is weggelaten of gefingeerd. Collega’s of leidinggevenden weten het toch wel.

Is het verbergen van naam en toenaam — en daarmee de privacy van je interviewee — dan alleen effectief naar mensen die niet uit hun nabije kring komen? Neem nou een online artikel van een interview met ‘Joost’ die zijn moeder heeft verloren en op bijzondere wijze daarin God ontdekt. Het fingeren van zijn naam maakt voornamelijk dat zijn inspirerende verhaal de klemtoon krijgt en niet wie hij zelf is. Maar ja, wie hij is is voor een onbekende toch überhaupt niet interessant? En een bekende van die ‘Joost’ zal toch zijn verhaal wel herkennen. Zit er dan een lange termijn doel aan vast? Dat het internet na een paar jaar niet alles over ‘Joost’ weet en het allemaal netjes chronologisch gesorteerd in de database van Google staat? Wellicht.

Hoe dan wel?

Je zit nog tegenover de wat blootgegeven medewerker. “Heeft fingeren eigenlijk wel zin?”, vraag deze aan je. Verhip. Niet aan gedacht. Is het dan niet beter om het interview wel te transcriberen, de naam te fingeren én zijn/haar antwoorden per vraag los te koppelen en te groeperen met de andere respondenten?

Een metafoor

Zie het als een aantal auto’s van verschillende merken. Allemaal te identificeren. Echte kenners kunnen dit zelfs wanneer ze allemaal zwart zijn geverfd en de emblemen zijn verwisseld. De enige oplossing is het demonteren van de auto’s en de onderdelen te groeperen op categorie. De verschillen tussen bumpers, motorblokken, ruitenwissers lampen, stoelen zijn nog te zien, maar het terugleiden ervan naar het juiste voertuig is toch haast onmogelijk.

Laat dit dan de standaard zijn voor écht wetenschappelijke onderzoeken.

2 thoughts on “Heeft fingeren wel zin?

  1. Rick

    Er is al behoorlijk wat onderzoek naar gedaan (https://scholar.google.nl/scholar?hl=en&as_sdt=0,5&q=anonymizing+data). Voor zover ik weet is het in het geval van medische onderzoeken verplicht om de data zoveel mogelijk te anonimiseren. Dit gaat verder dan alleen de namen weglaten, het betekent ook dat de datavelden zo worden ingevuld dat een combinatie van antwoorden niet meer naar eenzelfde persoon te leiden is.
    Hier zit nog wel een trade-off tussen nuttig onderzoek kunnen doen en de hoeveelheid privacy.

    Nog een ander interessant onderzoeksveld is het toepassen van homeomorfe versleuteling (https://en.wikipedia.org/wiki/Homomorphic_encryption) voor de verwerking van biometrische gegevens.

    1. Lennart

      Ik kan me goed voorstellen dat de medische sector al langer met anonimiseren worstelt. Daar is privacy inderdaad een nóg gevoeliger onderwerp dan mijn branche. Good point.

      Als ik het goed begrijp is homoeomorfe versleuteling voor vrijwel elke soort data toepasbaar?

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.